Her yıl 8 Mart’ta kadınlar için yapılan konuşmalar, atılan sloganlar ve paylaşılan mesajlar var. Peki ya gerçekler? TÜİK’in 2025 yılı için yayımladığı “İstatistiklerle Kadın” bülteni, Türkiye’de kadın olmanın sayılarla ifade edilen yüzünü ortaya koyuyor. Bu veriler sadece istatistik değil; her birimizin, annemizin, kız kardeşimizin, arkadaşımızın yaşadığı gerçeklerin somut hali.
İstihdam: Yarım Kalmış Bir Potansiyel
Belki de en çarpıcı verilerden biri istihdam oranlarıyla ilgili. Kadınların istihdam oranı, erkeklerin yarısından bile az. Bu ne demek? Eğitimli, yetenekli, çalışmak isteyen milyonlarca kadının iş gücü piyasasının dışında kaldığı anlamına geliyor. Bunun arkasında çocuk bakımı sorumluluğu, toplumsal baskılar, esnek çalışma imkanlarının yetersizliği gibi pek çok neden var.
Bu sadece ekonomik bir kayıp değil; kadınların özgüvenini, toplumsal konumunu ve özgürlüğünü doğrudan etkileyen bir sorun. Çalışma hayatında olmak, ekonomik bağımsızlık demek; ekonomik bağımsızlık ise pek çok konuda söz sahibi olabilmek demek.
Şiddet: Evdeki Düşman
TÜİK verilerinin belki de en acı gerçeği şiddet istatistikleri. Kadınların yüzde 28,2’si psikolojik şiddete maruz kalıyor. Daha da üzücü olan, bu şiddetin yüzde 39,5 oranında en yakınımız olması gereken kişilerden, yani eşten, eski eşten veya birlikte olunan kişiden geliyor.
Psikolojik şiddet görünmez yaralar açar. Sürekli eleştirilmek, aşağılanmak, yok sayılmak, kontrol altında tutulmak… Bunlar fiziksel şiddet kadar, hatta bazen daha derin izler bırakır. Ve maalesef toplumda hala “kocası döven kadın mı olur” anlayışı değil, “kocasına söz geçiremeyen kadın” algısı daha yaygın.
Bu Veriler Bize Ne Söylüyor?
Öncelikle şunu: Sorun bireysel değil, yapısal. Bir kadının iş bulamaması, şiddete uğraması, eğitim alamaması sadece o kadının “şanssızlığı” değil; sistemin, politikaların, toplumsal zihniyetin eksikliği.
Ancak bu verileri bilmek güçlendirici de olabilir. Çünkü yalnız olmadığımızı, yaşadığımız sorunların sadece bize özgü olmadığını gösteriyor. Ve değişim için mücadele edenler olduğunu hatırlatıyor.
Peki Biz Ne Yapabiliriz?
Bireysel olarak ekonomik bağımsızlığımız için çabalamak, haklarımızı öğrenmek, şiddeti normalleştirmemek önemli adımlar. Alo 183 Kadın Destek Hattı, Mor Çatı, kadın dayanışma merkezleri gibi kaynaklar var ve yalnız olmadığımızı hatırlamamız gerekiyor.
Toplumsal olarak ise kadın dostu politikaların hayata geçmesi için sesimizi yükseltmek, kreş sorunundan esnek çalışma saatlerine, şiddet yasalarından eğitime kadar her alanda ısrarcı olmak zorundayız. Her 8 Mart, hatırlatma değil, hesap sorma günü olmalı.
Bu istatistikler sadece sayılar olarak kalmayacak. Hepimiz bu sayıların içindeyiz veya bir gün içinde olabiliriz. Önemli olan, bu gerçeği görmek, konuşmak ve değiştirmek için adım atmak. Siz bu verileri okuduktan sonra kendi hayatınızda ne değiştirmek istersiniz?